همان ترتيبى كه ذكر شده است ) . و اگر به چيز حرامى افطار كند ، مانند خوردن غذاى غصبى و آشاميدن شراب و جماع كردن حرام و مانند آن بنابر احتياط ( واجب ) بايد هر سه را انجام دهد . ( 1 ) مسألهء 3 - اگر در يك روز ، چند بار كارى كه روزه را باطل مىكند ، انجام دهد بنابر اقوا كفّاره تكرار نمىشود حتى در جماع ، هر چند جنس كارهايى كه انجام مىدهد مختلف باشد و ليكن در جماع ترك احتياط سزاوار نيست . ( 2 ) مسألهء 4 - در باطل كردن روزه ماه رمضان و نذر معيّن بايد كفّاره بدهد و همچنين در قضاى ماه رمضان اگر بعد از ظهر افطار كند ، ولى در اقسام ديگر روزه ، چه واجب باشد ، چه مستحب ، چه قبل از ظهر افطار كند يا بعد از ظهر ، كفّاره واجب نيست . البتّه جمعى از فقهاء كفّاره را در افطار روزه اعتكاف وقتى كه اعتكاف واجب شده باشد ، واجب دانسته‌اند . و اين فقهاء بعضى در همه مبطلات و بعضى ديگر در خصوص جماع كفّاره را واجب دانسته‌اند . لكن ظاهر آن است كه كفّاره اعتكاف به جماع اختصاص دارد . همچنانكه ظاهرا وجوب كفّاره به خاطر باطل شدن خود اعتكاف است نه براى باطل شدن روزه ، و به همين جهت فرقى ندارد كه در شب واقع شود يا در روز . البّته اگر در روز ماه رمضان واقع شود ، دو كفّاره واجب مىشود . كما اينكه اگر در ماه رمضان ( در حال اعتكاف ) به غير جماع ، روزه را باطل كند ، فقط كفّاره ماه رمضان واجب است . ( 3 ) مسألهء 5 - كسى كه عمدا روزه خود را باطل كند ، اگر براى فرار از كفّاره مسافرت كند ( چه قبل از ظهر باشد و چه بعد از ظهر ) و يا آنكه بعد از ظهر ، سفر نمايد ، بنابر اقوا كفّاره از او ساقط نمىشود و بنابر احتياط ( واجب ) در غير اين سفرها ( يعنى در سفر قبل از ظهر كه به منظور فرار از كفّاره نباشد نيز ساقط نمىشود ) و همچنين اگر شخص روزه‌دار به مسافرت رود و قبل از رسيدن به حدّ ترخّص ، روزه خود را باطل كند ، بنابر احتياط ( واجب ) كفاره‌اش ساقط نمىشود بلكه اگر روزه خود را عمدا باطل كند ، بعد عذرى قهرى عارض او شود ، مانند حيض يا نفاس يا مرض يا غير آن ، بنابر احتياط كفّاره ساقط نمىشود ، اگر چه بنابر اقوا كفّاره ساقط مىشود . همچنانكه اگر شك كند كه آخر ماه رمضان است يا اوّل شوال و روزه خود را باطل كند ، بعد معلوم شود ، اول شوال بوده بنابر اقوا كفّاره همچون قضا از او ساقط است ( و واجب نيست ) . ( 4 ) مسألهء 6 - اگر كسى در ماه رمضان با زن خود جماع كند ، و هر دو روزه باشند ، چنانچه زن راضى باشد ، بر هر كدام آنها هم كفّاره است و هم تعزير و تعزير بيست و پنج تازيانه است ، و اگر زن را اكراه كرده باشد ، كفّاره و تعزير زن نيز بر مرد است . اگر زن را در آغاز بطورى مجبور كند كه اختيار و اراده از او گرفته شود و بعد در بين جماع راضى شود ، بنابر اقوا ، بر مرد ، دو كفّاره و بر زن يك كفّاره واجب است و اگر اكراه بطورى باشد كه زن عمل را با اراده و اختيار ( ولى از ترس ) انجام دهد ، هر چند اكراه شده باشد ، بنابر اقوا بر مرد دو كفّاره است و بر زن كفّاره